Strażnicy gminni i miejscy otrzymają nowe uprawnienia. Od 15 września będą mogli wystawiać mandaty m.in. za niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych, utrudnianie interwencji, sprzedaż napojów energetycznych niepełnoletnim czy łamanie niektórych przepisów dotyczących ochrony środowiska.
Zmiany wprowadza rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 sierpnia 2026 roku, opublikowane kilka dni później w Dzienniku Ustaw. Poszerza ono listę wykroczeń, za które strażnik może ukarać mandatem. Do tej pory część takich spraw musiała kończyć się skierowaniem wniosku do sądu.
Więcej uprawnień na przejazdach kolejowych
Jedna z ważniejszych zmian dotyczy bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych. Strażnik będzie mógł ukarać kierowcę, rowerzystę lub inną osobę, która objeżdża opuszczone zapory, wjeżdża na przejazd w czasie ich opuszczania albo rusza, zanim zostaną całkowicie podniesione.
Mandatem może zakończyć się również wejście lub wjazd na przejazd przy czerwonym świetle. Przepisy obejmują także sytuację, w której kierowca wjeżdża na tory, chociaż po drugiej stronie nie ma miejsca na dalszą jazdę. To szczególnie niebezpieczne, bo pojazd może zostać unieruchomiony na przejeździe. Za takie wykroczenia grozi grzywna w wysokości co najmniej 2 tys. zł.
Utrudnianie interwencji może zakończyć się mandatem
Nowe uprawnienia obejmują również przypadki, w których osoba nie stosuje się do wydawanych zgodnie z prawem poleceń strażnika. Mandat będzie mógł zostać nałożony wtedy, gdy takie zachowanie umyślnie uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowych.
Dotyczy to na przykład odmowy wykonania polecenia podczas interwencji, blokowania działań strażnika lub celowego przeszkadzania w ustaleniu okoliczności zdarzenia. Przepis ma ułatwić strażnikom skuteczne prowadzenie interwencji i reagowanie na osoby, które świadomie zakłócają jej przebieg.
Energetyki, szczepienia zwierząt i ochrona małoletnich
Lista nowych uprawnień jest znacznie dłuższa. Strażnicy będą mogli karać za sprzedaż napojów energetycznych osobom, które nie ukończyły 18 lat. Mandatem może zakończyć się także sprzedaż takich napojów na terenie szkoły lub innej placówki oświatowej oraz za pośrednictwem automatów.
Nowe przepisy pozwolą straży reagować również w przypadku niewprowadzenia wymaganych standardów ochrony małoletnich. Uprawnienia obejmą ponadto naruszenie zakazu fotografowania lub filmowania odpowiednio oznaczonych obiektów objętych ochroną.
Strażnicy będą mogli wystawiać mandaty także za niewypełnienie obowiązków związanych z utrzymaniem nieruchomości w odpowiednim stanie sanitarnym, w tym za nieprzeprowadzenie zwalczania gryzoni, jeżeli wymagają tego przepisy. Na liście znalazło się również niedopełnienie obowiązku ochronnego szczepienia zwierzęcia.
Fotoradary nie wracają
Rozporządzenie nie przywraca strażom miejskim i gminnym prawa do kontrolowania prędkości za pomocą fotoradarów. Strażnicy nadal nie mogą też prowadzić rutynowych kontroli samochodów ani sprawdzać trzeźwości kierowców.
W dalszym ciągu mogą natomiast interweniować w przypadku nieprawidłowego parkowania, niestosowania się do znaku „zakaz ruchu w obu kierunkach” oraz niektórych wykroczeń popełnianych przez pieszych, rowerzystów i użytkowników hulajnóg elektrycznych.
Nowe przepisy nie zmieniają więc straży gminnej w drugą policję. Dają jej jednak możliwość samodzielnego zakończenia mandatem większej liczby interwencji, które mieszczą się w jej dotychczasowych zadaniach. Według MSWiA ma to przyspieszyć reakcję na wykroczenia i poprawić skuteczność działań podejmowanych przez straże gminne i miejskie.
