W najbliższą niedzielę w GOKSiR odbędzie się Przecławski Piknik Historyczny z okazji 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego. Co wiemy o tym władcy? Czy Bolesław Chrobry miał wąsy? Potrafił pisać? A może nazwa „Polska” wcale nie pochodzi od pola i Polan? Oto zaskakujący, zupełnie inny niż w podręcznikach obraz Chrobrego i jego czasów - według dra Tomasza Borowskiego z Muzeum Historii Polski.
W ciągu 50-60 lat, za życia jednego człowieka, wykarczowano setki tysięcy hektarów lasów, wzniesiono prawdopodobnie setki grodów - mówił dr Tomasz Borowski w wywiadzie dla portalu Gazeta.pl. Jak dodał, Polska na przełomie X i XI wieku była krajem w dynamicznej, wręcz rewolucyjnej przemianie. Choć zwykło się myśleć o wczesnym średniowieczu jako o epoce ciemnych lasów, izolacji i niepokojów, ziemie piastowskie w czasach Bolesława Chrobrego przypominały raczej średniowieczny Dubaj - przestrzeń gwałtownego rozwoju, ogromnych ambicji i szybkich inwestycji.
Z wąsem czy bez?
A jak wyglądał nasz pierwszy król? Czy miał wąsy? Jak przekonuje naukowiec, tak naprawdę to nie wiemy jak wyglądał Bolesław Chrobry. Wizerunki z monet są bardzo schematyczne, literackie opisy są toposami, a popularny wizerunek z wąsami to efekt późniejszej, nowożytnej mody.
Jedynym władcą Polski z XI w., którego kolorowe wizerunki znamy, jest Mieszko II. W Kodeksie Matyldy przedstawiono go z bardziej delikatnym zarostem, bez takiego samotnego wąsa, co może sugerować, że męski zarost nie był popularny. Cesarz Otton jest przedstawiany bez zarostu, nieco późniejsze tympanony romańskie, np. ze Strzelna, przedstawiają możnych Polski bez zarostu - możliwe więc, że elity aspirowały raczej do takiego rzymskiego wizerunku w stylu Konstantyna – tłumaczył Borowski.
Czy Chrobry umiał pisać? Wszak w dzieciństwie spędził trochę czasu w Niemczech na cesarskim dworze.
Prawdopodobnie nie umiał czytać i pisać – uważa naukowiec z Muzeum Historii Polski. - Był w jakimś sensie wykształcony, ponieważ posiadał głębokie zrozumienie polityki, struktur kościoła, tych rzeczy, które na peryferiach Europy były wtedy nowe. Potrafił docenić wagę utrwalania przekazu na piśmie. Na pewno szanował świat nauki, ale czy sam potrafił pisać - tego nie wiadomo, choć prawdopodobnie nie. Także dlatego, że było mu to niepotrzebne, miał wokół siebie ludzi, którzy to potrafili, w tym przedstawicieli kościoła. Ogólnie władcy świeccy w XI i XII wieku raczej nie potrzebowali umieć czytać i pisać. Jeśli już, możliwe, że potrafił czytać. Obecnie te dwie umiejętności są zawsze zestawiane razem, nie zawsze jednak tak było - zdarzało się, że władca potrafił sam czytać, pisanie jedynie pozostawiał swojej kancelarii.
Dlaczego Polska?
Inna ciekawa kwestia to nazwa naszego kraju. W szkole uczono, że Polska jest od pól albo Polan. Doktor Tomasz Borowski uważa inaczej.
Mnie też tak uczono, ale od takiego myślenia nauka już odchodzi.
Średniowieczni kronikarze, Ibrahim ibn Jakub, potem Gall Anonim, podkreślali, że Polska była krajem lesistym w porównaniu z zachodnią Europą - choć, jak mówiłem, to się w XI wieku zmieniało. Nazwa "Polska" nie mogła więc nawiązywać fizycznie do pól, bo tych, choć przyrastało, nadal było stosunkowo mało w porównaniu z Zachodem.
To skąd się wzięła Polska?
Jak przekonuje Borowski, ta nazwa pojawiła się po raz pierwszy za panowania Chrobrego, na jego monetach oraz w żywotach świętych i oznaczała teren cywilizowany. W średniowiecznym wyobrażeniu „ludzie pola” to ci, którzy znali prawo, religię i normy cywilizowanego świata - w przeciwieństwie do pogan z głębokich lasów. Czasy Bolesława Chrobrego to był początek wielkiej historii - narodziny polskiej państwowości w pełnym znaczeniu tego słowa.
Zobacz króla w Przecławiu
Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Przecławiu włącza się w ogólnopolskie obchody 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego, organizując pierwszy Przecławski Piknik Historyczny. W programie wydarzenia znajdzie się m.in. inscenizacja koronacji Bolesława Chrobrego w formie żywego obrazu, pokaz walk wojów wczesnośredniowiecznych oraz prezentacja uzbrojenia z czasów Chrobrego. Uczestnicy będą mogli zobaczyć ekspozycję dawnych rzemiosł, takich jak: kowalstwo, wypiek podpłomyków, tkactwo, ścieg igłowy, motanki oraz bicie monet historycznych. Na miejscu dostępna będzie także wystawa kopii eksponatów archeologicznych oraz stoisko z książkami historycznymi.
GOKSiR zaprasza wszystkich miłośników historii, rodziny z dziećmi oraz pasjonatów średniowiecza do wspólnego świętowania tej wyjątkowej rocznicy w niedzielę, 27 kwietnia w godzinach 10-18. Wstęp wolny!
