W Austrii szesnastolatkowie mogą głosować nawet w wyborach parlamentarnych. W Szkocji dopuszczono ich do głosowania w referendum niepodległościowym. W Polsce przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej Sylwester Marciniak proponuje, by zacząć od wyborów samorządowych. Jego pomysł stawia pytanie, na które trudno odpowiedzieć samą metryką. Co właściwie znaczy być dojrzałym wyborcą?
Co pokazały Austria i Szkocja?
Austria obniżyła wiek wyborczy z 18 do 16 lat w 2007 roku. Badacze sprawdzili, na ile wybór partii odpowiadał poglądom deklarowanym przez głosujących. Pod tym względem decyzje 16- i 17-latków były porównywalne z decyzjami starszych wyborców. To jeden ze sposobów oceny, czy ktoś potrafi przełożyć własne przekonania na decyzję przy urnie.
W Szkocji w 2014 roku 16 i 17-latkowie mogli wypowiedzieć się w sprawie niepodległości. W ankiecie przeprowadzonej po referendum 75 proc. badanych w tej grupie wiekowej zadeklarowało, że głosowało. Wśród osób w wieku od 18 do 24 lat było to 54 proc. To deklaracje ankietowanych, a samo referendum było wyjątkowym wydarzeniem. Wynik pokazuje jednak, że gdy młodzi uznają sprawę za ważną, potrafią skorzystać z prawa głosu.
Czego oczekujemy od dojrzałego wyborcy?
Można mieć 16 lat i przed wyborami przeczytać programy kilku kandydatów. Można mieć 40 lat i podjąć decyzję po obejrzeniu jednego filmiku. Wątpliwość, czy nastolatkowie sprawdzają informacje, jest uzasadniona. Warto jednak zadać to samo pytanie dorosłym. Każdy może ulec emocjom, powtórzyć zasłyszaną opinię albo uwierzyć w obietnicę, która dobrze brzmi.
Jest też argument za pozostawieniem obecnej granicy. Dwa lata w życiu nastolatka mogą wiele zmienić. Z czasem przybywa okazji, by zetknąć się z ludźmi o innych poglądach i wyrobić sobie własne zdanie. Tyle że ludzie dojrzewają w różnym tempie. Jeśli od młodego wyborcy oczekujemy dojrzałości, warto powiedzieć konkretnie, co mamy na myśli. Czy powinien umieć porównać obietnice, sprawdzić źródło informacji, uzasadnić swój wybór? To rozsądne oczekiwania wobec każdego, kto idzie do urny.
Jeśli dyskusja o głosowaniu od 16 lat ma pójść dalej, warto porozmawiać także o tym, co dzieje się przed pierwszym głosowaniem. Czy młody człowiek ma gdzie dowiedzieć się, co właściwie może zrobić osoba, którą wybiera? Czy ma okazję porozmawiać z kimś, kto myśli inaczej? Od odpowiedzi na te pytania zależy, czy pierwsza wizyta przy urnie będzie świadomą decyzją – w wieku 16 lat albo dwa lata później.
