Rok 1946 - wtedy zaczyna się opowieść zapisana w szkolnej kronice. Najpierw były powojenne zgliszcza, potem cztery sale z piecami kaflowymi i pierwsze litery pisane okruchami tynku wygrzebanego z gruzów. Szkoła w Będargowie rodziła się razem z nowym życiem polskich osadników na Ziemiach Zachodnich.
„Po zakończeniu działań wojennych, w 1945 roku i przesunięciu granicy państwa polskiego, na Ziemiach Zachodnich zaczęła osiedlać się ludność polska. Do Będargowa przybyli mieszkańcy z różnych stron Polski. Wspólnie zaczęli organizować szkołę dla dzieci. Znaleziono budynek i rozpoczęto prace - sprzątanie, drobne remonty, odgruzowanie terenu przy szkole. Pracowali dorośli i dzieci. Niestety, nie znamy dokładnej daty założenia szkoły w Będargowie, ponieważ jej akt powołania zaginął. Wiemy jednak, że założycielką naszej szkoły była pani Janina Górecka – czytamy na stronie szkoły.
Kronika podaje 1946 rok
Dokładna data powołania szkoły nie jest dziś znana. Jednak w „Kronice Szkolnej 1977-1980” zachował się zapis, który wskazuje rok 1946 jako moment rozpoczęcia działalności placówki. Odnotowano tam: „Szkoła Podstawowa w Będargowie istnieje już trzydzieści lat. Założyła ją w 1946 r. Pani Janina Górecka. W pierwszym okresie swego istnienia mieściła się ona w obecnym budynku Ośrodka Zdrowia” - czytamy.
Po kilku latach działalności czteroklasowa szkoła została przekształcona w sześcioklasową, później w siedmioklasową, aż ostatecznie stała się ośmioletnią szkołą podstawową.
„Do naszej szkoły uczęszczają dzieci z wielu wsi: Przecławia, Warzymic, Warnika, Karwowa, Bobolina i Stobna” – czytamy w dawnej Kronice.
Cztery sale z piecami
Podobny obraz trudnych początków placówki wyłania się z pracy magisterskiej Alicji Sadowskiej „Działalność dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza Szkoły Podstawowej w Będargowie gmina Kołbaskowo w latach 1946-2001”, napisanej w 2002 roku na Uniwersytecie Szczecińskim. Autorka, korzystając m.in. z protokolarzy rady pedagogicznej, wskazywała: „W protokolarzach z posiedzeń rady pedagogicznej z lat 1956-2001 znajdują się informacje na temat wyposażenia szkoły. Było ono skromne, ubogie. Brakowało w większości podstawowych pomocy naukowych. Nauczyciele najczęściej musieli starać się o nie samodzielnie”.
Najpierw jednak trzeba było w ogóle stworzyć miejsce do nauki. W pracy magisterskiej znalazł się wymowny opis powojennych początków: „Najpierw jednak trzeba było usunąć powojenne zgliszcza. Pomagali przy tym mali i duzi mieszkańcy. Wszyscy razem z przyszłymi uczniami odgruzowywali teren przyszkolny, bo trzeba było gdzieś się uczyć. «Pierwsze «a...b...c» było pisane okruchami białego tynku wygrzebanego z gruzów. W pierwszym budynku, w którym zaczęto naukę, znajdowały się cztery sale lekcyjne. W każdej z nich znajdował się piec kaflowy. Teren wokół szkoły nie był zagospodarowany”.
Dotarliśmy też do ciekawego dokumentu, tymczasowego orzeczenia z 2 września 1958 roku, wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Szczecinie, Inspektorat Oświaty. Dokument określał Będargowo jako siedzibę tymczasowej szkoły podstawowej. W orzeczeniu zapisano: „określam miejscowość Będargowo gromady Będargowo powiatu Szczecin jako siedzibę tymczasową szkoły podstawowej z tymczasowym obwodem, do którego włączone zostają z gromady Będargowo miejscowości: Będargowo, Warzymice, Karwowo, Warnik, Gałkowo, Ostoja”.
Ten sam dokument wskazywał także szerszy zasięg szkoły zbiorczej. „Zasięg tej szkoły jako zbiorczej obejmuje nadto miejscowości: Bobolin, Przecław, Stobno, Przylep - do kl. VI, VII, z których dzieci podlegające obowiązkowi szkolnemu uczęszczać będą do klasy V-ej, VI-ej i VII-ej”. Pod dokumentem widniał podpis kierownika wydziału oświaty Tadeusza Bochni.
Czas na nowy obiekt
W drugiej połowie lat 50. rozpoczęto starania o nowy budynek szkoły. Potrzeba była oczywista, bo dotychczasowe warunki nie odpowiadały rosnącym potrzebom placówki. Jak czytamy na stronie spbedargowo.szkolnastrona.pl: „W roku szkolnym 1956/57 rozpoczęto starania o nowy budynek dla szkoły”. Z kolei w pracy magisterskiej Alicji Sadowskiej zapisano: „W roku 1956-1957 rozpoczęto starania o plany nowej szkoły”.
Nowy rozdział rozpoczął się na początku lat 60. Jak podaje szkolna historia, „Rok szkolny 1961/62 rozpoczął się w nowo wybudowanym budynku. Nowa szkoła posiadała pięć sal lekcyjnych i dwie klasopracownie”. W pracy magisterskiej odnotowano natomiast, że „w 1961 r. wyłączono z użytku budynek starej szkoły. Rozpoczęcie roku szkolnego nastąpiło w nowo wybudowanej szkole. Mieściło się w niej pięć izb lekcyjnych i dwie klasopracownie”.
Nowy budynek oznaczał znacznie lepsze warunki, choć nadal szkoła wymagała doposażenia i stałej troski. Zadbano także o otoczenie. Teren wokół budynku ozdobiono kwietnikami, posadzono drzewka owocowe i krzewy ozdobne. Systematycznie kupowano pomoce naukowe, środki dydaktyczne, powiększano również księgozbiór szkolnej biblioteki.
Kilka lat później przeprowadzono pierwszy większy remont. Jak znajdujemy w pracy magisterskiej: „W czerwcu 1967 roku, dzięki staraniom Gromadzkiej Rady Narodowej, przeprowadzono remont zewnętrzny elewacji budynku. Naprawiono drzwi i dach. We wrześniu dzieci wróciły do odremontowanej, czystej i ładnej szkoły”.
Szkoła w Będargowie była miejscem, które przez lata rozwijało się nie tylko dzięki decyzjom administracyjnym, ale także dzięki zaangażowaniu mieszkańców. Rodzice uczniów wykonywali wiele prac w czynie społecznym. W szkolnej historii podkreślono: „Wiele prac szkolnych wykonywali rodzice uczniów, robili to w czynie społecznym”. Podobnie pisała Alicja Sadowska: „Uczniowie i ich rodzice także starali się o to, aby szkoła była lepiej wyposażona, urządzona. Rodzice często pomagali przy pracach remontowych budynku szkoły. Prace odbywały się w czynie społecznym”.
W latach 70. szkoła funkcjonowała już jako pełna placówka ośmioklasowa. W kronice szkolnej z lat 1977–1980 odnotowano, że mieściła się w budynku „zbudowanym w początkach lat sześćdziesiątych”. Był to „budynek parterowy stosunkowo nieduży, o pięciu izbach lekcyjnych, w których uczy się obecnie około 250 uczniów. Pracuje jedenastu nauczycieli”.
Szkoła znowu za mała
Rosnąca liczba uczniów i ambicje prowadzenia zajęć pozalekcyjnych sprawiały jednak, że budynek znów okazywał się zbyt mały. Problem ten wyraźnie wybrzmiewa w przytoczonym w pracy magisterskiej zapisie: „Szkoła, która jest pełną 8-klasową szkołą zbiorczą musi prowadzić szereg dodatkowych zajęć pozalekcyjnych. Wymagania takie stawiają przed nami władze oświatowe i partyjne. Potrzeby te rozumie także grono pedagogiczne szkoły, lecz w warunkach które istnieją w budynku szkolnym, działalności takiej prowadzić nie można”.
W latach 80. rozpoczęto prace nad rozbudową szkoły. Nie była to szybka inwestycja. Jak wynika z pracy magisterskiej, „Po wielu staraniach, przystąpiono do bardzo długiej (około 10 lat) budowy drugiej części budynku”. Finał nastąpił 1 września 1992 roku. Tego dnia oddano do użytku cztery nowe klasy lekcyjne oraz salę gimnastyczną.
Był to jeden z najważniejszych momentów w powojennej historii placówki. Uczniowie zyskali lepsze warunki do nauki, zajęć sportowych i działalności pozalekcyjnej. Szkoła dysponowała już coraz bogatszą bazą pomocy dydaktycznych. Jak podaje strona szkoły, „Uczniowie mieli już do dyspozycji dość dobrą bazę środków dydaktycznych. Korzystali z książek biblioteki szkolnej, sprzętu sportowo - rekreacyjnego będącego na wyposażeniu sali gimnastycznej, z wielu gier, zabawek, klocków, artykułów do wykonywania prac plastycznych oraz plansz, map i innych pomocy potrzebnych do lekcji”.
Od Janiny do Agnieszki
Historia szkoły w Będargowie to również historia ludzi, którzy nią kierowali. W szkolnym zestawieniu dyrektorów i kierowników jako założycielka w 1946 roku widnieje Janina Górecka. Po niej funkcję kierownika pełnili: Józef Szczygielski (od 1948 roku), Mieczysław Grodlewski (1957–1960), Zenon Janiga (1960–1962), Franciszka Chabior (1963), Aleksandra Puchalska, jako kierowniczka (21 lutego 1963–1967) oraz Marian Gołembski, jako kierownik i dyrektor (1 lipca 1963–1967). W latach 1976–1994 dyrektorem był Piotr Perczyk, następnie mgr Lidia Ożga (1994–2000), Mariusz Wojewoda (2000–2021), a od 2021 roku funkcję dyrektora pełni Agnieszka Leśniewska.
Od pierwszych lekcji w skromnych warunkach po rozbudowę i salę gimnastyczną - szkoła w Będargowie przeszła długą drogę. Jej historia pokazuje, jak wiele przez lata zrobili nauczyciele, rodzice i mieszkańcy.
