Skąd wzięły się nazwy miejscowości w Gminie Kołbaskowo? Co mogły znaczyć przed wiekami i jak brzmiały, gdy te tereny należały do Niemiec? O odpowiedź poprosiliśmy sztuczną inteligencję. Dziś odcinek szesnasty: Rosówek.
Rosówek ma historię wyjątkową, jest to bowiem miejscowość, której dzieje są nierozerwalnie związane z jej większym i starszym sąsiadem po drugiej stronie granicy, niemieckim Rosow. Dzisiejszy Rosówek nie jest wsią średniowieczną. Powstał dopiero w latach 1821-1822 jako kolonia Rosow, przyjmując nazwę Neu Rosow.
Zatem, aby zbadać etymologię nazwy Rosówek, musimy więc przyjrzeć się najstarszym źródłom dotyczącym niemieckiego Rosow. Jak zmieniał się ten zapis na przestrzeni wieków?
1255 r. - Rosouu: To pierwsza wzmianka źródłowa zarejestrowana w Pommersches Urkundenbuch. Podwójne uu w średniowiecznym zapisie łacińskim odzwierciedlało głoskę „w” lub „u”, więc fonetycznie odczytywano ją niemal identycznie jak dzisiejsze Rosow.
1300 r. - Rosow / Rosowe: W dokumentach XIV-wiecznych zaczyna dominować zapis z literą w, często z dolnoniemiecką końcówką -e.
1618 r. - Rossow: Na słynnej mapie Pomorza Eilhardusa Lubinusa z XVII wieku pojawia się zapis z podwojonym ss, co miało w języku niemieckim sygnalizować krótką wymowę poprzedzającej samogłoski.
XIX w. - Rosow: W Prusach powrócono do zapisu przez jedno s.
Co oznacza słowo Rosow? Intuicja podpowiada skojarzenia ze słowiańskimi słowami takimi jak „rosa” czy „róża”, jednak językoznawcy ostrzegają przed tak prostymi w wnioskami. Językoznawcza analiza nazw pomorskich wskazuje, że najprawdopodobniej mamy tu do czynienia z słowiańską nazwą dzierżawczą. Przyrostek -ov / -ow tworzył nazwy pochodzące od imion własnych zasadźców lub właścicieli ziemskich. Pierwotną formę rekonstruuje się jako Rosov, co oznaczało „gród lub posiadłość Rosa” (imienia będącego prawdopodobnie skrótem od słowiańskich imion złożonych, np. Rościsław).
Po 1945 roku nowa granica państwowa rozdzieliła historycznie powiązane ze sobą tereny. W pierwszych latach po wojnie w polskich dokumentach używano tymczasowej formy Rosówko. Ostatecznie Komisja Ustalania Nazw Miejscowości zatwierdziła urzędową nazwę Rosówek. Choć nie przetłumaczono niemieckiego Neu dosłownie na „Nowe Rosow”, polski przyrostek zdrobniały -ek doskonale oddaje historyczną rolę tej miejscowości jako mniejszej osady powstałej przy dawnej, średniowiecznej wsi.
Dziś po obu stronach granicy funkcjonują dwie nazwy - niemieckie Rosow i polski Rosówek. Choć dzieli je język urzędowy, obie przechowują pamięć o wspólnym, słowiańskim rdzeniu sprzed blisko 800 lat.
A w kolejnym odcinku zapytamy o miejscowość Przylep.
Wcześniejsze materiały:
Odc. 1 - Barnisław
Odc. 2 - Będargowo
Odc. 3 - Warzymice
Odc. 4 - Bobolin
Odc. 5 - Przecław
Odc. 6 - Siadło
Odc. 7 - Moczyły
Odc. 8 - Stobno
Odc. 9 - Ustowo
Odc. 10 - Smolęcin
Odc. 11 - Karwowo
Odc. 12 - Pargowo
Odc. 13 - Kamieniec
Odc. 14 - Kurów
Odc. 15 - Ostoja
