Skąd wzięły się nazwy miejscowości w Gminie Kołbaskowo? Co mogły znaczyć przed wiekami i jak brzmiały, gdy te tereny należały do Niemiec? O odpowiedź poprosiliśmy sztuczną inteligencję. Dziś odcinek piąty: Przecław.
Nazwa Przecław ma bardzo wyraźny słowiański charakter i najpewniej pochodzi od dawnego imienia osobowego Przecław. To typowe imię dwuczłonowe, zbudowane podobnie jak Stanisław, Mirosław, Bronisław czy Władysław. W takim ujęciu pierwotna nazwa miejscowości mogła oznaczać osadę Przecława, czyli miejsce związane z człowiekiem o takim imieniu - być może właścicielem, założycielem albo osobą ważną dla lokalnej wspólnoty.
Samo imię Przecław można próbować rozłożyć na dwa człony. Drugi jest dość czytelny: -sław wiąże się ze sławą, dobrą opinią, pamięcią o człowieku. Pierwszy człon, Prze- / Przec-, jest trudniejszy do prostego objaśnienia. Może łączyć się z dawnymi formami słowiańskimi oznaczającymi kogoś wyróżniającego się, „przedniejszego”, stojącego „przed” innymi albo przekraczającego zwykłą miarę. Nie należy jednak tłumaczyć tego mechanicznie jako jednego współczesnego wyrażenia. Bezpieczniej powiedzieć, że Przecław należy do dawnego kręgu imion życzeniowych, w których ważne były pojęcia sławy, uznania i dobrej pamięci.
W lokalnych opracowaniach pojawia się także tradycja, według której nazwa osady wywodzi się od kasztelana Przecława, mającego przybyć na te ziemie wraz z Mieszkiem I. Ten sam przekaz wiąże z nim również założenie sąsiednich wsi służebnych: Warzymic, Smolęcina i Karwowa. Trzeba jednak traktować to ostrożnie: jako ciekawą lokalną tradycję albo próbę wyjaśnienia nazwy, a nie w pełni potwierdzony fakt historyczny. Sam odimienny charakter nazwy jest jednak bardzo prawdopodobny.
Pierwsza wzmianka źródłowa o Przecławiu pochodzi z 1240 roku. Dotyczy dokumentu księcia Barnima I, związanego z zamianą gruntów z biskupem kamieńskim Konradem III. Za grunty koło Stargardu książę miał otrzymać 20 włók ziemi w Przecławiu. Kolejny raz miejscowość została wymieniona w 1243 roku, również w dokumencie Barnima I, dotyczącym płacenia dziesięciny klasztorowi cysterek w Szczecinie, jako Prinzlawa. To zapis bardzo ciekawy, bo choć różni się od dzisiejszego Przecławia, nadal zdradza słowiański rdzeń nazwy i przypomina, że średniowieczne kancelarie zapisywały miejscowe nazwy tak, jak je słyszały albo jak potrafiły oddać je w łacińsko-niemieckiej praktyce pisarskiej.
W czasach niemieckich miejscowość funkcjonowała pod nazwą Pritzlow. Nie była to nazwa utworzona od zera, lecz zgermanizowana forma dawnej nazwy słowiańskiej. Widać tu ten sam mechanizm, który pojawia się przy wielu miejscowościach Pomorza: miejscowa nazwa słowiańska była zapisywana i wymawiana po niemiecku, przez co z czasem zmieniała brzmienie. Przecław i Pritzlow nie są więc dwiema zupełnie różnymi nazwami, ale raczej dwiema wersjami tej samej nazwy, zapisanymi w innych tradycjach językowych. Niemiecką nazwę Pritzlow podaje m.in. Encyklopedia Pomorza Zachodniego.
Można więc powiedzieć, że Przecław jest jedną z tych nazw, w których ciągłość jest dość dobrze widoczna. Dzisiejszy Przecław prowadzi nas do dawnego słowiańskiego imienia, a niemiecki Pritzlow wygląda na jego późniejszą, zgermanizowaną postać. Najważniejszy sens tej nazwy nie kryje się więc w krajobrazie, zawodzie czy cechach terenu, ale najpewniej w pamięci o człowieku - kimś o imieniu Przecław, którego imię zostało utrwalone w nazwie osady.
A w kolejnym odcinku zapytamy o Siadło Dolne i Górne.
