Lata przepracowane na umowie zlecenia lub we własnej firmie przestaną być „niewidzialne” dla prawa pracy. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku w sektorze publicznym, a w sektorze prywatnym po sześciu miesiącach od ogłoszenia ustawy – poinformowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Do tej pory osoby, które przez lata pracowały na umowach cywilnoprawnych albo prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą, formalnie miały zerowy staż pracy. W praktyce oznaczało to krótszy urlop, brak dodatku stażowego czy mniejsze szanse przy rekrutacji. Nowe regulacje mają to zmienić.
Co istotne, przepisy będą działać wstecz. Do stażu pracy zostaną zaliczone wszystkie udokumentowane okresy pracy na umowie zlecenia oraz prowadzenia działalności gospodarczej – niezależnie od tego, jak dawno miały miejsce. Ustawa nie wprowadza żadnych ograniczeń czasowych, a jedynym warunkiem jest przedstawienie odpowiednich dokumentów, przede wszystkim zaświadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Dodatkowe lata stażu będą miały realne przełożenie na uprawnienia pracownicze. Pracownicy zyskają prawo do dłuższego urlopu wypoczynkowego, wyższego dodatku stażowego, nagrody jubileuszowej lub kolejnego jej progu, dłuższego okresu wypowiedzenia, a także wyższej odprawy przy rozwiązaniu umowy. Zmiany mogą też otworzyć drogę do ofert pracy, w których wymagany jest konkretny staż.
Nowe zasady obejmą zarówno sektor publiczny, jak i prywatny. Trzeba jednak pamiętać, że niektóre świadczenia – takie jak dodatek stażowy czy nagrody jubileuszowe – będą przysługiwać zgodnie z regulaminami obowiązującymi u danego pracodawcy.
Uprawnienia będą naliczane od momentu ich nabycia, ale nie wcześniej niż od 1 stycznia 2026 roku w sektorze publicznym oraz od 1 maja 2026 roku w sektorze prywatnym. Warunkiem jest dostarczenie dokumentów potwierdzających wcześniejsze okresy pracy. Pracownicy będą mieli na to dwa lata od wskazanych dat. Jeśli w tym czasie nie udokumentują danego okresu, nie zostanie on uwzględniony przy naliczaniu uprawnień.
W przypadku łączenia umowy o pracę z umową zlecenia w tym samym czasie, do stażu pracy zaliczony zostanie tylko jeden okres – nie będzie podwójnego liczenia. Podobnie uregulowano sytuację przedsiębiorców: do stażu pracy wliczone zostaną okresy prowadzenia działalności gospodarczej, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne. Uwzględniony zostanie również czas korzystania z tzw. „ulgi na start”.
Zmiany nie obejmą natomiast umów o dzieło. Ministerstwo podkreśla, że jest to szczególny rodzaj umowy, dotyczący wykonania konkretnego rezultatu, a nie stałej pracy. W przypadku wątpliwości co do rodzaju umowy pracownik ma prawo zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy.
Nowe przepisy mają uporządkować rynek pracy i zakończyć sytuację, w której wieloletnie doświadczenie zawodowe nie przekłada się na prawa pracownicze. Dla tysięcy osób oznacza to realne korzyści – i formalne uznanie lat pracy, które do tej pory nie miały znaczenia przy obliczaniu stażu.
