Rak szyjki macicy to jeden z nielicznych nowotworów, któremu można skutecznie zapobiegać. Warunek jest jeden – regularna cytologia. Tymczasem w 2025 roku w województwie zachodniopomorskim na badanie zgłosiła się jedynie co szósta uprawniona kobieta. Dane pokazują wyraźnie: profilaktyka wciąż przegrywa z odkładaniem zdrowia „na później”.
Cytologia nie jest zwykłym badaniem kontrolnym. To narzędzie, które pozwala wykryć zmiany chorobowe na bardzo wczesnym etapie – często zanim rozwinie się nowotwór. W praktyce oznacza to, że odpowiednio wcześnie zdiagnozowane nieprawidłowości można wyleczyć szybko i skutecznie, bez konieczności agresywnego leczenia.
Specjaliści podkreślają, że rak szyjki macicy przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Kobieta czuje się zdrowa, nie odczuwa bólu ani innych dolegliwości. Właśnie dlatego regularna cytologia jest tak istotna – pozwala wykryć zagrożenie, zanim choroba zacznie się ujawniać.
W 2025 roku w Zachodniopomorskiem niemal pół miliona kobiet w wieku od 25 do 64 lat mogło skorzystać z bezpłatnej cytologii w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie wykonało jednak tylko 17 procent uprawnionych. W samym Szczecinie sytuacja wygląda podobnie. Na 128,5 tysiąca kobiet objętych programem, cytologię wykonało 23,4 tysiąca pań. To około 18 procent – wynik nieco lepszy niż średnia wojewódzka, ale wciąż daleki od satysfakcjonującego.
Lekarze nie mają wątpliwości: tak niski poziom zgłaszalności przekłada się bezpośrednio na późniejsze wykrywanie choroby i gorsze rokowania.
Jednym z najczęściej powtarzanych powodów unikania badań profilaktycznych jest brak czasu lub trudny dostęp do specjalisty. W przypadku cytologii te argumenty tracą jednak rację bytu. Na terenie województwa zachodniopomorskiego działa 120 poradni położniczo-ginekologicznych, w których można wykonać badanie w ramach NFZ. W Szczecinie takich miejsc jest 32. Co istotne, cytologia wykonywana w programie profilaktycznym nie wymaga skierowania i odbywa się bez kolejek. W wielu gabinetach wystarczy rejestracja, by badanie wykonać jeszcze tego samego dnia.
Program profilaktyki raka szyjki macicy skierowany jest do kobiet w wieku 25–64 lata. Przy prawidłowych wynikach lekarze zalecają wykonywanie cytologii raz na trzy lata. To kilka minut spędzonych w gabinecie, które mogą zadecydować o zdrowiu, a nawet życiu.
Eksperci zwracają uwagę, że profilaktyka nie powinna być traktowana jako obowiązek, ale jako element troski o siebie – równie naturalny jak dbanie o dietę czy aktywność fizyczną.
Statystyki z 2025 roku pokazują jednoznacznie: mimo dostępności i braku barier organizacyjnych, wiele kobiet wciąż rezygnuje z regularnych badań. Tymczasem rak szyjki macicy pozostaje nowotworem, któremu można skutecznie przeciwdziałać. Lekarze apelują, by nie odkładać cytologii na później. Kilka minut wystarczy, by zyskać spokój – albo szansę na szybkie leczenie, zanim choroba zdąży się rozwinąć.
