Nad Międzyodrzem znów słychać żurawie. Trwa ich jesienna wędrówka, a rozlewiska Doliny Dolnej Odry są ważnym przystankiem w drodze na zimowiska. Warto wybrać się tu z lornetką – zwłaszcza pod wieczór, kiedy ptaki wracają z pól na nocleg.
Na Międzyodrzu odnotowano 237 gatunków ptaków. W ciągu ostatnich trzech dekad 129 z nich zakładało tutaj gniazda i wychowywało młode. Inne pojawiają się podczas wędrówek, korzystając z miejsca do odpoczynku i żerowania. Dolina Dolnej Odry leży na ważnej trasie ptasich przelotów między północą a południem.
Dla miłośników obserwacji ptaków to wystarczający powód, by zaglądać tu o różnych porach roku. Od czego zacząć? Ornitolog Łukasz Ławicki podpowiada, gdzie szukać żurawi, zimorodków i rybitw czarnych.
Żurawie wracają na nocleg
Teraz jest dobry czas na żurawie. Ptaki gromadzą się w duże stada, przygotowując się do dalszej drogi na zimowiska, między innymi w Hiszpanii i Afryce Północnej. Na Międzyodrzu znajdują spokojne noclegowiska, a na okolicznych polach – pożywienie.
Żurawie od dawna są częścią tutejszego krajobrazu. Pisano o nich już na początku XX wieku. Na Międzyodrzu gniazduje około 30 par, ale jesienią zatrzymuje się tu nawet kilkanaście tysięcy ptaków. Właśnie wtedy najłatwiej je obserwować.
Łukasz Ławicki poleca wał przeciwpowodziowy w Marwicach.
– Najlepiej być tam 2–3 godziny przed zmierzchem, mieć lornetkę lub lunetę i czekać. Wieczór to moment, kiedy zlatują na nocleg z niemieckich pól, gdzie lubią żerować. Jednocześnie potrafi lecieć nawet 1000 ptaków, które tworzą niesamowity spektakl: pomału lądują, robią pętle, nawołują się – opowiada ornitolog.
Kto woli poranne wyjścia, może wypatrywać żurawi na polach w okolicach Gryfina. Do obserwacji polecana jest również wieża widokowa w pobliżu przejścia granicznego Gryfino–Mescherin. Trzeba tylko zachować dystans. Żurawie są płochliwe, dlatego lepiej przyjrzeć się im przez lornetkę, niż próbować podejść bliżej.
Zimorodka zdradza świst
Zimorodek jest znacznie mniejszy i łatwo go przeoczyć. Czasem mignie tylko nad wodą, zanim zdążymy dobrze mu się przyjrzeć. Ma turkusowe pióra na grzbiecie i pomarańczowordzawy brzuszek. To właśnie jego barwy sprawiają, że trudno pomylić go z innym ptakiem.
Od początku starań o utworzenie parku narodowego na Międzyodrzu zimorodek był wskazywany jako ptasi symbol tego miejsca. Gdzie go szukać?
– Polecam wypatrywać zimorodków przy śluzach w Gryfinie. Wystarczy, że pójdziemy na spacer na lewo od mostu i mamy duże szanse na zobaczenie zimorodków – mówi Łukasz Ławicki.
Warto też nasłuchiwać. Charakterystyczny świst może zwrócić naszą uwagę, zanim dostrzeżemy ptaka. Ornitolog poleca szczególnie maj i czerwiec, w okresie lęgowym, oraz lipiec, kiedy zimorodki noszą pokarm młodym. Planując kolejne spacery nad wodą, dobrze zapamiętać tę wskazówkę.
Po rybitwy – kajakiem
Rybitwa czarna jest najtrudniejsza do zobaczenia z tej trójki. Gniazduje na starorzeczach, więc najlepiej wypatrywać jej z kajaka.
Łukasz Ławicki radzi popłynąć kanałami na południe od Gryfina. Warto patrzeć nie tylko na ptaki przelatujące nad wodą, ale także na paliki rybackich sieci. Rybitwy chętnie na nich przysiadają.
Na taką wyprawę najlepiej wybrać się w czerwcu lub lipcu. Ptaki karmią wtedy młode, latając nisko nad wodą i chwytając między innymi ważki. Obserwacja z kajaka pozwala dobrze im się przyjrzeć, pod warunkiem że nie podpływamy do gniazd.
Jest na co patrzeć
Żuraw, zimorodek i rybitwa czarna to tylko niewielka część ptasich mieszkańców Międzyodrza. Odnotowano tutaj gniazdowanie 21 gatunków ujętych na Czerwonej liście ptaków Polski. Są wśród nich także bąk, słowik szary, kania czarna, cyranka, kszyk i czajka.
Nie trzeba umieć rozpoznawać ich wszystkich, żeby wybrać się na pierwszy spacer z lornetką. Na początek warto pojechać do Marwic i poczekać na wieczorny powrót żurawi. Ich głosy często słychać, zanim na niebie pojawią się pierwsze ptaki.
