31 maja przypada Światowy Dzień bez Tytoniu, to dobra okazja, by zadać sobie pytanie: czy e-papierosy są bezpieczniejszą alternatywą dla tradycyjnych wyrobów tytoniowych? Główny Inspektorat Sanitarny oraz eksperci ostrzegają: to mit, który może mieć poważne konsekwencje zdrowotne – zwłaszcza dla młodzieży. Dlaczego?
E-papierosy, które zadebiutowały na rynku kilkanaście lat temu, dziś cieszą się rosnącą popularnością wśród nastolatków. Według badania GYTS (Global Youth Tobacco Survey) z 2022 roku, aż 22,3% polskiej młodzieży w wieku 13–15 lat używa e-papierosów. Dla porównania, tradycyjne papierosy pali 11,7% tej grupy wiekowej. Rodzice często nie zdają sobie sprawy z problemu. Też dlatego, że e-papierosy mogą przypominać pendrive, długopis czy kosmetyki, przez co łatwo je ukryć.
Nie są obojętne dla zdrowia
Jak informuje GIS, wbrew powszechnym przekonaniom, e-papierosy nie są obojętne dla zdrowia. Zawierają nikotynę – silnie uzależniającą substancję, która negatywnie wpływa na rozwój mózgu nastolatków. Wytwarzane podczas użytkowania aerozole zawierają także szereg toksycznych substancji, takich jak: aldehyd octowy, benzopiren, akroleina, aceton, diacetyl oraz dodatki smakowe i substancje psychoaktywne, w tym CBD.
E-papierosy zwiększają ryzyko zawału serca aż o 30% – podkreśla prof. Piotr Jankowski w rozmowie z portalem Termedia.pl. Z kolei prof. Maciej Kupczyk z Polskiego Towarzystwa Alergologicznego zaznacza, że tzw. VAPE’y nie mogą być traktowane jako alternatywa z punktu widzenia lekarza pulmonologa. – Mogą prowadzić do poważnych zaburzeń układu odpornościowego oraz uszkodzeń dróg oddechowych – dodaje.
Wpływ e-papierosów na zdrowie jest niepokojący – mogą powodować m.in. podrażnienia śluzówek, skóry, oparzenia, krwawienia do pęcherzyków płucnych, ostre uszkodzenia płuc (EVALI), zaburzenia pamięci, koncentracji i nastroju, a także zwiększać ryzyko sięgnięcia po tradycyjne papierosy w przyszłości.
Nowe ustawy
Warto też pamiętać o manipulacjach ze strony przemysłu tytoniowego. Nowoczesne urządzenia przypominające modne gadżety, atrakcyjne smaki i przekaz podkreślający „styl życia” to celowe działania mające na celu uzależnienie młodego pokolenia.
W odpowiedzi na narastający problem, w maju 2025 roku Sejm RP uchwalił nowelizację ustawy antytytoniowej. Nowe przepisy zakazują: sprzedaży e-papierosów i woreczków nikotynowych osobom poniżej 18. roku życia (także tych beznikotynowych); ich sprzedaży przez internet oraz w automatach; reklamy i promocji tych produktów; ich używania w przestrzeni publicznej - m.in. w szkołach, restauracjach, na placach zabaw i przystankach komunikacji miejskiej.
Co można zrobić?
GIS ma kilka rad do uczniów, rodziców i pedagogów. „Jeśli jesteś rodzicem lub opiekunem: rozmawiaj z dziećmi o zagrożeniach związanych z e-papierosami i bądź wzorem do naśladowania”. „Jeśli jesteś nauczycielem i wychowawcą: włącz tematykę szkodliwości e-papierosów do zajęć edukacyjnych”. „Jeśli jesteś uczniem: bądź świadomy manipulacji marketingowych i podejmuj mądre decyzje dotyczące zdrowia”.
Jeśli potrzebujesz pomocy w rzuceniu palenia, możesz skorzystać z infolinii: 801 108 108 – Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, czynnej od poniedziałku do piątku: 09.00 – 21.00.
