Skąd wzięły się nazwy miejscowości w Gminie Kołbaskowo? Co mogły znaczyć przed wiekami i jak brzmiały, gdy te tereny należały do Niemiec? O odpowiedź poprosiliśmy sztuczną inteligencję. Dziś odcinek dwunasty: Pargowo.
Nazwa Pargowo ma bez wątpienia słowiański rodowód, jednak jej pierwotne znaczenie do dziś pozostaje jedną z większych zagadek wśród nazw miejscowości gminy Kołbaskowo. W opracowaniu „Nazwy miejscowe Polski” nazwę zalicza się do dawnych nazw dzierżawczych i wiąże z rekonstruowaną nazwą osobową Parg. Oznaczałoby to, że Pargowo było pierwotnie „osadą Parga” lub „wsią należącą do człowieka o takim imieniu”. Jest to jednak hipoteza językoznawcza, której nie potwierdza żaden zachowany dokument średniowieczny.
Istnieje również inna, bardziej topograficzna interpretacja. Jedna z możliwych hipotez wiąże najstarszą formę nazwy - Pyarch - z dawnym słowiańskim wyrazem „parch”. W średniowieczu nie musiał on oznaczać wyłącznie choroby skóry, lecz mógł odnosić się także do ziemi suchej, spękanej lub jałowej. Gdyby ta interpretacja była trafna, Pargowo mogło pierwotnie oznaczać osadę położoną na takim właśnie terenie. Warto zauważyć, że miejscowość leży na wysoczyźnie morenowej, gdzie występują również gleby lekkie i piaszczyste, choć samo to oczywiście nie stanowi dowodu.
Najstarsza znana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1240 roku. W dokumencie księcia Barnima I, nadającym biskupowi kamieńskiemu dziesięcinę z kilku pomorskich wsi, miejscowość została zapisana jako Pyarch. Tę formę przytacza Marek Łuczak w książce Historia i zabytki Gminy Kołbaskowo, powołując się na Pommern Urkundenbuch. W kolejnych dokumentach średniowiecznych pojawiają się już formy znacznie bliższe współczesnemu brzmieniu: Parghowe, Parghow oraz Pargow. Pokazuje to, że nazwa stopniowo ewoluowała, choć jej rdzeń pozostał rozpoznawalny. Nie wiadomo jednak, czy forma Pyarch wiernie oddawała ówczesną wymowę, czy była jedynie sposobem zapisu stosowanym przez średniowieczne kancelarie.
Przed 1945 rokiem miejscowość nosiła nazwę Pargow. Nie była to jednak nowa nazwa utworzona przez administrację niemiecką, lecz zgermanizowana postać znacznie starszej nazwy słowiańskiej. Niemieckie źródła, m.in. Meyers Ortslexikon, konsekwentnie używają właśnie tej formy, co świadczy o zachowaniu historycznej ciągłości nazwy.
Po II wojnie światowej przywrócono polską nazwę Pargowo, wyraźnie nawiązującą do dawnych zapisów średniowiecznych. Nie jest to więc nazwa wymyślona od nowa, lecz współczesna forma wywodząca się z wielowiekowej tradycji.
A w kolejnym odcinku zapytamy o Kamieniec.
Wcześniejsze materiały:
Odc. 1 - Barnisław
Odc. 2 - Będargowo
Odc. 3 - Warzymice
Odc. 4 - Bobolin
Odc. 5 - Przecław
Odc. 6 - Siadło
Odc. 7 - Moczyły
Odc. 8 - Stobno
Odc. 9 - Ustowo
Odc. 10 - Smolęcin
Odc. 11 - Karwowo
