Skąd wzięły się nazwy miejscowości w Gminie Kołbaskowo? Co mogły znaczyć przed wiekami i jak brzmiały, gdy te tereny należały do Niemiec? O odpowiedź poprosiliśmy sztuczną inteligencję. Dziś odcinek dwunasty: Kamieniec.
Dzisiejsza nazwa Kamieniec wydaje się łatwa do rozszyfrowania. Kojarzy się ze słowem „kamień”, a więc z miejscem kamienistym lub takim, w którym kamień odgrywał ważną rolę. Taki topograficzny wywód jest językowo możliwy, ale nie mamy pewności, czy właśnie w ten sposób powstała nazwa Kamieńca w gminie Kołbaskowo. Nie wiemy również, z jakiego dokładnie powodu po 1945 roku wybrano tę polską nazwę.
Historia tego miejsca jest jednak znacznie starsza. W okolicach dzisiejszego Kamieńca odkryto ślady dwóch bogatych osad neolitycznych, a na wschód od wsi znajduje się grodzisko związane z kulturą łużycką. Pokazuje to, że okolice miejscowości były zasiedlone już tysiące lat temu.
Pierwsze wzmianki związane z miejscowością sięgają początku XIII wieku. Marek Łuczak podaje, że w 1203 roku w dokumencie wymieniono podatek z wosku z miejscowości Zadal, Karum i Muzilli, przeznaczony dla kościoła św. Ottona. Nie jest to jednak jeszcze bezpośredni zapis nazwy Kamieńca, dlatego nie należy traktować tej daty jako pierwszej pisanej wzmianki o nazwie miejscowości.
Znacznie ważniejszy dla historii nazwy jest dokument z 31 marca 1300 roku. Książę Otto I przekazał wówczas połowę dziesięciny ze wsi zapisanej jako „in villa Scheninge”, czyli „we wsi Scheninge”, jako uposażenie kościołów w Ustowie, Gumieńcach oraz kościołów św. Ducha i św. Mikołaja w Szczecinie. Jest to prawdopodobnie najstarszy znany zapis dawnej nazwy miejscowości. Później spotykamy również formę Scheninge. Tak Kamieniec został oznaczony między innymi na mapie Pomeranie Ducatus Tabula z 1635 roku. W okresie niemieckim utrwaliła się natomiast nazwa Schöningen.
Co jednak oznaczało Schöningen, a wcześniej Scheninge? Tego nie da się dziś jednoznacznie rozstrzygnąć. Można rozważać związek z niemiecką nazwą osobową Schöning / Schoning, a więc możliwość, że nazwa miejscowości była pierwotnie związana z konkretną osobą lub rodem. Jest to jednak tylko hipoteza. Nie ma natomiast podstaw, aby tłumaczyć Schöningen jako „piękne miejsce” tylko dlatego, że współczesne niemieckie słowo schön oznacza „piękny”. Taki podział nazwy może być kuszący, ale nie jest dowodem jej rzeczywistej etymologii. Możliwe również, że średniowieczne Scheninge było niemieckim zapisem jeszcze starszej nazwy miejscowej, której pierwotne znaczenie z czasem się zatarło.
Ciekawy jest również późniejszy związek miejscowości z rodziną Schlange. W XIX i XX wieku miejscowy majątek należał do tego rodu, a Hans Schlange przyjął nazwisko Schlange-Schöningen, nawiązujące do nazwy majątku i miejscowości. Nie oznacza to jednak, że to rodzina nadała wsi nazwę - było raczej odwrotnie.
Kamieniec jest więc przykładem miejscowości, której dzisiejsza polska nazwa całkowicie różni się od dawnej nazwy niemieckiej.
A w kolejnym odcinku zapytamy o Kurów.
Wcześniejsze materiały:
Odc. 1 - Barnisław
Odc. 2 - Będargowo
Odc. 3 - Warzymice
Odc. 4 - Bobolin
Odc. 5 - Przecław
Odc. 6 - Siadło
Odc. 7 - Moczyły
Odc. 8 - Stobno
Odc. 9 - Ustowo
Odc. 10 - Smolęcin
Odc. 11 - Karwowo
Odc. 12 – Pargowo
